Waarom democratie niet leuk, maar wel noodzakelijk is

Churchill noemde de democratie de "minst slechte" van alle politieke staatsvormen. Ik denk dat tegenwoordig veel mensen democratie zelfs een heel slechte staatsvorm vinden. Extreem links en extreem rechts hebben in elk geval niets met democratie op. Dan moet je immers je mening met anderen delen? Iets toegeven aan een ander - de hardcore van democratie - wordt vaak gezien als verlies. Ach help, compromissen sluiten. Dat vindt men "verraad" aan de kiezer.

De laatste jaren hoor ik in toenemende mate mensen roepen dat het zwak is om compromissen te sluiten. Of dat je te ver van je eigen overtuiging afraakt, wanneer je dat doet. Alsof het verkeerd is om met anders gezinden samen te werken.

Extreem denkenden willen liever dat uitsluitend hun mening telt en dat alle andere meningen, die vanuit hun standpunt verwerpelijk zijn, worden uitgesloten. Een extreem rechts denkend persoon zal dan ook niet graag willen praten met een extreem links denkend persoon.

Ik ben ontzettend blij  dat ik in een vrijzinnig democratisch gezin ben opgegroeid. Je mocht alles denken en je kon alles zeggen. Er werd naar je geluisterd. Er werd gedebatteerd. In ons gezin waren/zijn er mensen met rechtse ideeën naast mensen met socialistische ideeën. We hebben atheïsten, rooms-katholieken en protestanten binnen ons gezin en ik zie dat dit bij onze kinderen ook weer mogelijk is. Ik denk dat wij dit in de afgelopen vierhonderd jaar in onze familie hebben geleerd. Ja, het kost tijd en moeite om te leren met andersdenkenden te leven.

Ik was mij nooit zo bewust hoe gelukkig je dan bent, tot ik onlangs hoorde en las over iemand met een maoïstisch verleden, die getrouwd is met iemand die er tegenwoordig rechtsradikale ideeën op na houdt. Ik dacht: hoe ga je daar als echtgenoten mee om???

En toen kwam ik op de gedachte dat democratie eigenlijk in je gezin of in je familie wordt geleerd. Als dit echtpaar niet bereid is naar elkaar te luisteren, dan gaat het huwelijk kapot.

Met ellendige gevolgen voor iedereen, ook voor de kinderen.

Democratie is het naar elkaar willen luisteren en het met elkaar willen samenwerken. Dat is niet altijd gemakkelijk. Hoe verder de standpunten uiteen liggen, hoe lastiger het wordt. In extreme tijden gaan dan ook democratieën kapot. Wij hebben het gezien in Duitsland. We gaan het misschien wel zien in de USA.

Er zijn trouwens ook landen, die nog nooit een democratie hebben gekend, omdat zij uit een totalitair systeem zijn voortgekomen. In de voormalige DDR en in de voormalige USSR vinden velen het verdomd moeilijk om met democratie om te gaan. Laat staan in de praktijk te brengen.

Karl Poppers "The Open Society and Its Enemies" is mijn boek. Van het totalitarisme verwacht ik weinig goeds.